วิธีการสอนในแบบ...ขนมปังปิ้ง (TOAST)

วิวัฒน์ จันทร์กิ่งทอง
มหาวิทยาลัยหาดใหญ่

       วิธีการสอนเป็นศาสตร์อย่างหนึ่งที่สำคัญ เพราะเป็นการสื่อสารข้อมูลต่าง ๆ ให้กับผู้เรียนได้รับทราบและเข้าใจ เทคนิคและวิธีการสอนนั้นมีอยู่มากมายหลายวิธี และมีมานานแล้ว โดยได้มีการปรับปรุงพัฒนาวิธีการสอนอยู่ตลอดเวลาเพื่อให้เหมาะสมกับยุคสมัย ปัจจุบันประเทศไทยได้มีการปฏิรูปการศึกษาโดยใช้วิธีการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ และเน้นการเรียนการสอนที่ให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Child Center) โดยให้นักศึกษามีส่วนร่วม และมีบทบาทในการเรียนมากที่สุด ให้เรียนรู้จากสิ่งใกล้ ๆ ตัว แล้วเชื่อมโยงออกไปสู่ชีวิตจริงเพื่อให้นักศึกษาสามารถนำความรู้ในวิชาที่เรียนไปใช้ประโยชน์ได้จริง และนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ รวมถึงให้การสอดแทรกคุณธรรม และจริยธรรมด้วย เพื่อเป็นการปลูกฝังสิ่งดี ๆ ให้ติดตัวกับนักศึกษาที่ เรียนจบออกไปจะได้มีจิตสำนึกที่ดีเป็นคนดีของสังคมในอนาคต
       วิธีการสอนที่ดีจะต้องมีการวางแผนการสอนไว้ก่อนเพื่อให้การสอนนั้นบรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้ โดยมีรูปแบบที่เหมาะสมกับทั้งผู้สอนและผู้เรียนเป็นสำคัญ และต้องเป็นวิธีการสอนที่เมื่อสอนแล้ว นักศึกษามีความสุขในการเรียน อาจารย์มีความสุขในการสอน และเมื่อเรียนจบหลักสูตรในวิชานั้นแล้ว นักศึกษาจะต้องได้รับความรู้ในวิชานั้นอย่างเต็มที่ และเป็นผู้ที่มีคุณธรรมจริยธรรมที่ดีติดตัวไปด้วย
       ก่อนอื่นขอบอกท่านผู้อ่านทุกท่านก่อนว่า ที่ผมเขียนบทความเรื่องวิธีการสอนนี้ ไม่ใช่ว่าผมเก่งกล้าสามารถ ปราดเปรื่องเรื่องการสอนกว่าผู้อื่น เพียงอยากจะขอมาแชร์ประสบการณ์เท่านั้น โดยผมมีวิธีการสอนในรูปแบบของผมมาบอกเล่าสู่กันฟัง ผมเริ่มมาสอนที่มหาวิทยาลัยหาดใหญ่จนถึงบัดนี้เป็นเวลา 5 ปี ผมได้ลองผิดลองถูกในวิธีการสอนในแบบต่าง ๆ เพื่อหาวิธีการสอนที่เหมาะสมกับตนเองและเหมาะสมกับ นักศึกษาที่สอน ผมได้ปรับปรุงและพัฒนาวิธีการสอนเรื่อยมา จนได้รูปแบบวิธีการสอนในรูปแบบของตนเอง
       วิธีการสอนในรูปแบบของผมมีดังนี้คือ
       1. การทำตนเองให้น่าสนใจ
              1.1 แต่งกายให้สะอาดเรียบร้อย ดูดี
              1.2 เข้าห้องเรียนให้ตรงเวลา อย่าให้นักศึกษารอ เพราะนักศึกษาจะเกิดความเบื่อหน่ายก่อนที่จะเรียน
              1.3 มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีกับนักศึกษา ให้ความเป็นกันเอง มีหน้าตายิ้มแย้มแจ่มใส
              1.4 ต้องมีความกระตือรือร้นในการสอน เพื่อให้นักศึกษาตื่นตัว
              1.5 ปรับเสียงไมค์ ให้ดัง เพื่อเรียกความสนใจของนักศึกษา

       2. การเตรียมตัวของข้าพเจ้าก่อนสอน
              2.1 ต้องรู้ว่าวันนี้จะสอนอะไร? เป็นการเตรียมข้อมูลในการสอน พร้อมกับการยกตัวอย่างที่ใกล้ตัวกับนักศึกษา เช่น เรียนเรื่องการบริการ                      ผมจะยกตัวอย่างเปรียบเทียบการบริการของห้างแมคโคร กับ ห้างโลตัส ซึ่งทำให้นักศึกษาสามารถเห็นภาพได้อย่างชัดเจน
              2.2 สอนอย่างไร? เป็นการกำหนดรูปแบบวิธีการสอนที่สามารถดึงดูดความสนใจของนักศึกษาได้ โดยจะกล่าวถึงในข้อที่ 6
              2.3 นักศึกษาจะได้อะไรจากการสอน? โดยบอกวัตถุประสงค์ในการเรียนแก่นักศึกษาให้ทราบก่อนที่จะทำการสอน โดยใช้คำพูดแบบง่าย ๆ เช่น                      เรียนเรื่องเสนอขายสินค้า ผมจะบอกกับนักศึกษาว่านักศึกษาจะต้องสามารถเสนอขายสินค้าให้เป็น และจะต้องขายให้ได้ด้วย
              2.4 เตรียมสื่อการสอนที่น่าสนใจเพื่อดึงดูดความสนใจของนักศึกษา เช่น รูปภาพ และการสอนโดยใช้โปรแกรม Power Point
       3. กำหนดคะแนนในวิชาที่สอนให้เป็น 500 คะแนน โดยบอกกับนักศึกษาว่า ไม่หาร สาเหตุที่กำหนดคะแนนเป็น 500 คะแนน เพราะว่า            นักศึกษาจะได้เกิดความรู้สึกว่าคะแนนมาก จะได้มีการตั้งใจในการเรียน การสอบ และการทำกิจกรรมต่าง ๆ มากตามไปด้วย (พิสูจน์แล้วว่าใช้ได้ผลจริง )
       4. การวางกฎเกณฑ์ และกฎระเบียบในการเรียน โดยใช้คะแนนจูงใจในการให้นักศึกษาปฏิบัติตาม มีดังนี้
              4.1 การแต่งกายถูกระเบียบของมหาวิทยาลัย (10 คะแนน)
                     - เสื้อ - กระโปรง/กางเกง - เข็มขัด - เน็คไทด์
                     - รองเท้า - เข็มและเครื่องหมายต่าง ๆ
              4.2 การเข้าเรียนทุกคาบ และไม่มาสายด้วย (20 คะแนน)
                     - เข้าเรียนหลังอาจารย์เช็คชื่อ = สาย (สาย 3 ครั้ง = ขาด 1 ครั้ง)
                     - เข้าเรียนสายเกิน 30 นาที = ขาด
                     - ไม่เข้าเรียนเกิน 6 คาบ (รวมลาป่วย, ลากิจ) = หมดสิทธิ์สอบ
                     - ขาดวันที่มีกิจกรรมเก็บคะแนน หรือทดสอบเก็บคะแนน = 0 ยกเว้น ลาป่วยที่มีใบรับรองแพทย์ หรือลากิจก่อนล่วงหน้าโดยให้ลาโดยตรงกับอาจารย์เท่านั้น
                      จะให้สอบย้อนหลังหรือให้ครึ่งหนึ่งของคะแนนกิจกรรม
                     - ถ้ามีปัญหาเกี่ยวกับการเข้าเรียนให้บอกกับอาจารย์ก่อน
              4.3 การมีสัมมาคาราวะต่ออาจารย์ทุกท่าน (10 คะแนน )
              4.4 การมีน้ำใจช่วยเหลือเพื่อน อาจารย์ และมหาวิทยาลัย ( 10 คะแนน )
              4.5 รักษาความสะอาดในห้องเรียน ( 10 คะแนน )

       5. การให้นักศึกษาทำแบบทดสอบก่อนเรียน เพื่อวัดความรู้ของนักศึกษาว่ามีความรู้ความเข้าใจในวิชานี้มากน้อยแค่ไหน ผมจะได้สอนเน้นในส่วนที่นักศึกษายังไม่รู้            หรือยังไม่เข้าใจให้มากขึ้น
       6. ใช้วิธีการสอนให้นักศึกษามีส่วนร่วมให้มาก โดยเน้นให้นักศึกษาคิด วิเคราะห์ ตัดสินใจ แก้ปัญหาและกล้าแสดงออก มีดังนี้คือ
                     - การนำเข้าสู่บทเรียนโดยการเช็คชื่อ เช่น วันนี้เรียนเรื่องผลิตภัณฑ์ จะให้นักศึกษาขานรับโดยบอกเป็นชื่อของผลิตภัณฑ์                       ใครบอกชื่อได้ถูกต้องและไม่ซ้ำกับเพื่อนจะได้ 1คะแนน วิธีนี้จะทำให้นักศึกษาตื่นตัว ทุกคนจะใช้ความคิด และความจำ เพื่อที่จะตอบไม่ให้ซ้ำกับเพื่อน
                     - สอนโดยมีการตั้งคำถามนักศึกษา ใครตอบถูก ได้ 1 คะแนน
                     - ทุกสัปดาห์จะแบ่งกลุ่มให้ทำกิจกรรมในห้อง เช่น วิชาการจัดการการขายที่ผมสอน กิจกรรมที่ให้ทำคือ ให้นักศึกษาแบ่งกลุ่ม                        ทำการแข่งขันตอบคำถามเกี่ยวกับการขาย, การแสดงบทบาทสมมุติการขาย, การแสดงละครการขาย, การโต้วาที ญัตติที่เกี่ยวกับการขาย, วิเคราะห์กรณีศึกษา,                         การสัมภาษณ์พนักงานขาย, การอบรมพนักงานขาย, ฯลฯ
                     - การฝึกให้ขายจริง เช่น ขายบัตรงานวันนักการตลาด ฯลฯ
                     - เรียนจบ 1 บท จะมีการทดสอบแบบเกมส์โชว์ เป็นการทดสอบที่นักศึกษาได้รับทั้งความรู้และความสนุกสนาน
       7. ประเมินการสอนของตนเอง เช่น
              7.1 การสังเกตพฤติกรรมของนักศึกษาในห้องเรียน เช่น ความสนใจ ความกระตือรืนร้น การให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรม
              7.2 ถามจากนักศึกษาว่าเรียนเข้าใจไหม? ชอบการสอนแบบนี้ไหม? อยากจะให้มีการปรับปรุงแก้ไขหรือเพิ่มเติมอะไรอีกไหม?
              7.3 ผลการประเมินของนักศึกษาที่ฝ่ายวิชาการเป็นฝ่ายให้นักศึกษาประเมิน โดยดูถึงคะแนนเฉลี่ยทั้งหมด และดูเป็นข้อ ๆ ว่าข้อใดดีมาก ข้อใดดี และข้อใดควรปรับปรุง
              7.4 ผลการสอบกลางภาค และปลายภาคของนักศึกษา ว่านักศึกษามีความเข้าใจและทำข้อสอบได้
                     มากน้อยเพียงใด สำหรับการสอบกลางภาคผมจะเฉลยข้อสอบให้กับนักศึกษาฟังก่อนที่จะ
                     บอกคะแนน เพื่อนักศึกษาทราบว่าตอบถูกหรือตอบผิด ตรงไหน อย่างไร ส่วนข้อสอบ
                     ปลายภาค นักศึกษาคนใดอยากจะทราบเฉลยให้มาถามได้
       วิธีการสอนทั้งหมดที่ผมจะเล่านี้ อาจจะเหมาะสมกับผมและวิชาที่ผมสอน แต่อาจจะไม่เหมาะกับอาจารย์อีกหลายท่าน เพราะเนื้อหาในแต่ละรายวิชาแตกต่างกัน และอาจารย์หลายท่านคงมีวิธีการสอนในแนวทางของ ตนเองที่คิดว่าเหมาะกับตัวเองอยู่แล้ว แต่ถ้าคิดว่าวิธีการสอนต่าง ๆ ที่ผมเล่าไปนี้สามารถนำไปเสริมเติมแต่งกับวิธีการสอนของอาจารย์ได้ ผมก็ยินดีนะครับ อันนี้ไม่สงวนลิขสิทธิ์ และผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสิ่งที่เล่าไปทั้งหมดนี้คงเป็นประโยชน์แก่อาจารย์บ้าง ไม่มากก็น้อยนะครับ เพื่อให้อาจารย์จะได้ปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้ดีและเหมาะสมกับตนเองมากขึ้น อันจะเป็นประโยชน์ต่อตัวอาจารย์เอง และนักศึกษาที่อาจารย์สอน จะได้มีความสุขในการเรียนการสอนตลอดไป


                                                                                                                              ...ขอบคุณครับ...

                                                                                                                                                                                                                                   
บทความ